5901 Sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu

5901 sayılı Kanunun amacı, Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybına dair iş ve işlemlerin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.Kapsam ise vatandaşlığın kazanılması ve kaybına ilişkin esaslar ile vatandaşlık hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin usullerdir.

Örnek soru: 5901 sayılı Kanunun amacı aşağıdakilerden hangisidir?

1. Kanunun Amacı ve Kapsamı
2. Temel Tanımlar
3. Vatandaşlık Hizmetlerini Yürüten Makamlar
4. Kanunun Künyesi
5. Mülga Kanun ve Yönetmelik Hükümleri

Türk vatandaşlığı doğumla veya sonradan kazanılır (m.5).Doğumla kazanılan vatandaşlık soy bağı veya doğum yeri esasına göre kendiliğinden gerçekleşir ve doğum anından itibaren hüküm ifade eder (m.6).

Örnek soru: Türk vatandaşlığı kaç ana yolla kazanılır?

1. Vatandaşlığın Kazanılma Şekilleri
2. Soy Bağı: Evlilik Birliği İçinde Doğan Çocuk
3. Soy Bağı: Evlilik Dışı Doğan Çocuk
4. Doğum Yeri Esası
5. Bulunmuş Çocuk

Sonradan kazanılan Türk vatandaşlığı üç yolla gerçekleşir: yetkili makam kararı, evlat edinilme ve seçme hakkının kullanılması (m.9).

Örnek soru: Aşağıdakilerden hangisi sonradan kazanma yollarından biridir?

1. Sonradan Kazanma Yolları
2. Yetkili Makam Kararı ve Mutlak Hak Olmaması
3. Başvuru Şartları I: Yaş, İkamet ve Yerleşme İradesi
4. Başvuru Şartları II: Sağlık, Ahlak ve Türkçe
5. Başvuru Şartları III: Geçim ve Millî Güvenlik

Cumhurbaşkanı kararıyla, millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil etmeyen bazı yabancılar genel başvuru şartları aranmaksızın Türk vatandaşlığını kazanabilir (m.12).Bu yolla kazanma işlemlerini Bakanlık yürütür (m.19/2).

Örnek soru: İstisnai yolla vatandaşlığa alma kararını kim verir?

1. İstisnai Kazanma: Yetki ve Çerçeve
2. İstisnai Kazanmaya Konu Gruplar
3. İkamet Şartı Aranmaksızın Yeniden Kazanma
4. İkamet Şartına Bağlı Yeniden Kazanma
5. İkamet Kavramı ve Sürelerin Hesabı

Türk vatandaşı ile evlenmek doğrudan Türk vatandaşlığı kazandırmaz (m.16/1).Ancak Türk vatandaşı ile en az üç yıldan beri evli olan ve evliliği devam eden yabancılar vatandaşlığı kazanmak üzere başvurabilir.

Örnek soru: Evlenme yoluyla vatandaşlık başvurusu için evlilik süresi en az kaç yıldır?

1. Evlenme Doğrudan Vatandaşlık Kazandırmaz
2. Evlenme Yoluyla Başvuruda Aranan Şartlar
3. Eşin Ölümü ve Evliliğin Butlanı
4. Evlat Edinilme Yoluyla Kazanma
5. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Vatandaşları

ve 16. maddeler uyarınca vatandaşlık başvurusu yapanların başvuru şartlarının tespiti, illerde oluşturulan vatandaşlık başvuru inceleme komisyonu tarafından yapılır (m.18). Komisyonun oluşumu ve çalışma esasları yönetmelikle belirlenir.

Örnek soru: Başvuru şartlarını kim tespit eder?

1. Vatandaşlık Başvuru İnceleme Komisyonu
2. Yetkili Makam Kararı Usulü
3. Kararın Hüküm İfade Etmesi
4. Eş ve Çocuklara Etkisi
5. Birlikte İşlem Görmeyen Çocuklar

madde uyarınca ana veya babalarına bağlı olarak Türk vatandaşlığını kaybeden çocuklar, ergin olmalarından itibaren üç yıl içinde seçme hakkını kullanarak Türk vatandaşlığını kazanabilir (m.21).

Örnek soru: Seçme hakkı ile kazanma için süre kaç yıldır?

1. Seçme Hakkı ile Kazanma
2. Seçme Hakkı ile Kazanmanın Geçerliliği
3. Seçme Hakkı ile Kaybetme
4. Vatansız Kalma Yasağı
5. Seçme Hakkı ile Kaybın Sonuçları

Türk vatandaşlığı yetkili makam kararı veya seçme hakkının kullanılması ile kaybedilir (m.23).Yetkili makam kararıyla kayıp; çıkma, kaybettirme veya vatandaşlığa alınmanın iptali ile gerçekleşir (m.24).

Örnek soru: Yetkili makam kararıyla kayıp yollarından biri hangisidir?

1. Kayıp Halleri
2. Çıkma İzninin Şartları
3. Çıkma Belgeleri ve İzin Süresi
4. Çıkmanın Geçerliliği ve Sonuçları
5. Mavi Kart

Resmî makamlarca tespit edilen şu eylemler hâlinde vatandaşlık Cumhurbaşkanı kararıyla kaybettirilebilir:Türkiye'nin menfaatlerine uymayan yabancı devlet hizmetinde bulunup, bildirimden sonra en az üç ay verilen sürede görevi bırakmayanlar,Türkiye ile savaş hâlindeki devletin hizmetinde izin almadan çalışmaya devam edenler,izinsiz yabancı devlet hizmetinde…

Örnek soru: Vatandaşlığı kaybettirme kararını kim verir?

1. Kaybettirme Nedenleri
2. Yurt Dışındaki Suç Şüphelileri
3. Kaybettirmenin Geçerliliği ve Sonuçları
4. Vatandaşlığın İptali
5. İptalde Malların Tasfiyesi

Türk vatandaşlığının ispatı herhangi bir şekle tabi değildir.Nüfus kayıtları, nüfus cüzdanları ve pasaport veya pasaport yerine geçen belgeler, aksi sabit oluncaya kadar vatandaşlığa karine oluşturur. Tereddüt hâlinde Bakanlığa sorulur (m.36).

Örnek soru: Aşağıdakilerden hangisi vatandaşlığa karine oluşturur?

1. Türk Vatandaşlığının İspatı
2. Müracaat Makamı ve Bilgi-Belge İstenmesi
3. Maddi Hata, Geri Alma ve Tebligat
4. Mülga Kanunlara Göre Kaybedenler ve Saklı Nüfus
5. Çok Vatandaşlık, Hizmet Bedeli ve Geçici Madde