Donanım

Bir bilgisayar sistemi giriş birimi, merkezî işlem birimi (CPU), bellek, çıkış birimi ve depolama bileşenlerinden oluşur. Von Neumann mimarisinde program ve veri aynı bellekte tutulur; komutlar sırayla belleğten alınıp işlenir.

Örnek soru: Aşağıdakilerden hangisi bağımsız bir mikroişlemci (CPU ürünü) değildir?

1. Bilgisayarın Temel Bileşenleri
2. CPU'nun Yapısı
3. Von Neumann Mimarisi
4. Yazmaçlar ve Komut Çevrimi

Saat hızı (GHz), CPU'nun saniyedeki çevrim sayısıdır. Çok çekirdekli işlemcilerde birden fazla işlem birimi paralel çalışır. Hyper-Threading/SMT teknolojisi bir fiziksel çekirdeğin iki mantıksal iş parçacığı çalıştırmasını sağlar. Performans yalnızca GHz'e değil, mimari ve çekirdek sayısına da bağlıdır.

Örnek soru: İşlemcinin üretici tarafından önerilen standart saat hızının üzerine çıkarılarak daha yüks...

1. Saat Hızı, Çekirdek ve İş Parçacığı
2. RISC ve CISC
3. Komut Kümesi ve Makine Dili
4. Paralel İşleme

Pipeline, komut işlemenin aşamalarını birbiriyle çakıştırarak aynı anda birden fazla komutun farklı aşamalarda işlenmesini sağlar. Böylece birim zamanda işlenen komut sayısı (throughput) artar. Dallanma ve veri bağımlılıkları hazard (tehlike) adı verilen gecikmelere yol açabilir.

Örnek soru: Bir bilgisayarda CPU yazmaçları, sabit disk, L2 önbelleği ve ana bellek katmanları incelen...

1. Boru Hattı (Pipeline)
2. Bellek Hiyerarşisi
3. Boru Hattı Tehlikeleri
4. Yerellik İlkesi

RAM (Rastgele Erişimli Bellek) uçucudur, elektrik kesilince veriler silinir; çalışan programlar ve veriler burada tutulur. ROM ise kalıcıdır, genellikle başlangıç yazılımını (firmware/BIOS) barındırır. DRAM periyodik tazeleme ister; SRAM tazeleme istemez ve daha hızlıdır (cache'te kullanılır).

Örnek soru: Bilgisayarda çalışmakta olan programların ve işlenmekte olan verilerin, güç kesilene dek g...

1. RAM ve ROM
2. Önbellek (Cache)
3. DRAM ve SRAM
4. Önbellek Eşleme Yöntemleri

HDD dönen manyetik plakalar ve okuma kafalarıyla çalışır; mekanik parçaları vardır. SSD flash bellek kullanır, mekanik parçası yoktur; daha hızlı ve sessizdir. NVMe, SSD'lerin PCIe üzerinden çok yüksek hızda bağlanmasını sağlayan arayüzdür. Optik diskler (CD/DVD/Blu-ray) lazerle okunur.

Örnek soru: Çoğu bilgisayar mimarisinde bellek, her biri ayrı adrese sahip 8 bitlik hücreler biçiminde...

1. Depolama Birimleri: HDD, SSD, Optik
2. Veri Birimleri
3. SSD Teknolojileri ve NVMe
4. Dosya Boyutu ve Kapasite Hesapları

Anakart, tüm bileşenleri birbirine bağlayan ana devre kartıdır. CPU soketi, RAM yuvaları, PCIe ve depolama bağlantıları burada bulunur. Yonga seti (chipset), CPU ile diğer bileşenler arasındaki veri trafiğini yönetir. Form faktörleri ATX, micro-ATX ve mini-ITX'tir.

Örnek soru: PCI Express (PCIe) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

1. Anakart ve Yonga Seti
2. Veri Yolu (Bus)
3. BIOS/UEFI ve CMOS
4. Soket ve Genişleme Yuvaları (PCIe)

USB evrensel seri veri yoludur; sıcak takılıp çıkarılabilir. SATA depolama aygıtları için, PCIe ekran kartı ve NVMe gibi yüksek hızlı bileşenler için kullanılır. HDMI ve DisplayPort görüntü/ses aktarımı sağlar. Bluetooth ve Wi-Fi kablosuz iletişimdir.

Örnek soru: Monitöre görüntü sinyali ileten bağlantı tipleri düşünüldüğünde, aşağıdakilerden hangisi b...

1. Giriş/Çıkış Arayüzleri
2. Ekran Kartı (GPU) ve Görüntü
3. USB ve Bağlantı Standartları
4. Yazıcı ve Tarayıcı Türleri

Güç kaynağı (PSU) şebeke alternatif akımını (AC) bilgisayarın kullandığı doğru akıma (DC) çevirir. Watt cinsinden gücü toplam bileşen tüketimini karşılamalıdır. Soğutma; fan, ısı emici (heatsink) ve sıvı soğutma ile yapılır. Aşırı ısınma performans düşüşüne (throttling) yol açar.

Örnek soru: Masaüstü bilgisayarın güç düğmesine basıldığında fan dönmüyor, LED yanmıyor, hiçbir yaşam...

1. Güç Kaynağı ve Soğutma
2. Sayı Sistemleri
3. Sayı Sistemi Dönüşümleri
4. İkili Toplama ve Tümleyen

Temel kapılar: AND (ikisi 1 ise 1), OR (en az biri 1 ise 1), NOT (tersler). NAND ve NOR evrensel kapılardır; her mantık fonksiyonu yalnızca bunlarla üretilebilir. XOR girişler farklıysa 1 verir.

Örnek soru: Bir güvenlik devresinde A ve B girişlerinden en az biri etkin olduğunda çıkış üretilmekte,...

1. Mantık Kapıları
2. Boole Cebiri ve Doğruluk Tabloları
3. Karnaugh Haritası
4. Evrensel Kapılar: NAND ve NOR

Kombinasyonel devrelerde çıkış yalnızca o anki girişlere bağlıdır (toplayıcı, çoklayıcı, kodlayıcı). Ardışıl devrelerde çıkış hem girişe hem önceki duruma (bellek) bağlıdır (flip-flop, sayaç, yazmaç). Flip-flop, bir bit saklayan temel bellek elemanıdır.

Örnek soru: Aşağıdakilerden hangisi kişisel bilgisayar çeşitlerinden biri değildir?

1. Kombinasyonel ve Ardışıl Devreler
2. Bilgisayar Türleri
3. Flip-Flop ve Yazmaç
4. Sunucu ve Gömülü Sistemler