Geoteknik

Ayrışma, bozuşma ve erozyon Ayrışma (bozuşma), yerkabuğunu oluşturan kayaçların yüzeyde ya da yüzeye yakın kesimlerde, yerdeğiştirmeye uğramadan, atmosferin suyu, oksijeni, karbondioksiti, sıcaklık değişmeleri ve canlılar tarafından mekanik ve kimyasal süreçlerle nitelik değiştirmesidir.Tanımın iki anahtarı vardır: süreç olduğu yerde işler ve…

Örnek soru: Kayaçların yüzey ya da yüzeye yakın kesimlerde, yerinden edilmeden, mekanik ve kimyasal sü...

1. Kayaçtan zemine: fiziksel ve kimyasal ayrışma
2. Rezidüel ve taşınmış zeminler
3. Killerin mineralojisi ve davranışa etkisi
4. Türkiye jeolojisi ve tipik zemin profilleri

Zemin, katı taneler, aralarındaki su ve boşluktaki havadan oluşur.Hesaplarda havanın kütlesi ihmal edilir. Tanımlar Toplam hacim: V = V_s + V_v. Boşluk hacmi: V_v = V_w + V_a. Su muhtevası w: Su kütlesinin kuru katı kütleye oranıdır. Dane özgül ağırlığı…

Örnek soru: Bir zemin numunesinin su muhtevası tayininde yaş numune ile kabın kütlesi 118 g, kurutulmu...

1. Faz diyagramı ve indeks özellik tanımları
2. Birim hacim ağırlıkları
3. Boşluk oranı–porozite dönüşümü ve gözenek hacmi
4. Doygunluk derecesi sınıflaması ve birim hacim ağırlıkları
5. Relatif sıkılık ve sıkılık derecesi

Zemini tanımanın ilk ölçütü tanelerin boy dağılımıdır.Dağılım elek ve hidrometre analiziyle bulunur, birikim eğrisi üzerinde yorumlanır. Tanımlar Kaba daneler (iri fraksiyon): 0,075 mm (No. 200) elekten iri kalan taneler; çakıl ve kum. İnce daneler (ince fraksiyon): 0,075 mm elekten geçen…

Örnek soru: Bir zemin numunesinin 75 µm (No. 200) elekten iri kalan fraksiyonu için dane boyutlarının...

1. Elek ve hidrometre analizi
2. Atterberg limitleri ve plastisite indeksi
3. Plastisite kartı ve A-Çizgisi
4. TS 1500 ve USCS sınıflama prosedürü
5. AASHTO ve tarımsal sınıflama

Gerilme bileşenleri ve Terzaghi bağıntısı Doygun zeminde herhangi bir düzlemde etkiyen toplam gerilme (σ), o düzlemdeki etkili gerilme (σ′) ve nötr gerilme / boşluk suyu basıncı (u) vektörel toplamıdır.Doygun zemin için Terzaghi etkili gerilme bağıntısı: σ = σ′ + u…

Örnek soru: Sükûnet hâlindeki bir zeminde içsel sürtünme açısı φ′ = 35° ve A noktasındaki düşey efekti...

1. Toplam, nötr ve etkili gerilme
2. Darcy yasası ve permeabilite deneyleri
3. Eşdeğer permeabilite
4. Akım ağı ve debi hesabı
5. Sızma kuvveti, kritik eğim, kaynama ve taban patlaması

Toplam, nötr ve efektif düşey gerilme Zemin iskeleti ile boşluk suyu yükü birlikte taşır; zemnin davranışını (sıkışma, dayanım, hacim değişimi) belirleyen ise yalnızca tane iskeletine gelen paydır.Terzaghi’nin etkili gerilme ilkesi bu ayrımı kurar: σ = σ′ + u ⟹ σ′…

Örnek soru: S. İçsel sürtünme açısı φ′ = 36° olan bir kum tabakasının derin bir noktasında sükûnet hâl...

1. Geostatik gerilme ve YASS etkisi
2. Boussinesq çözümü ve gerilme artışı
3. 2:1 yayılım yöntemi ve şerit yükler
4. Newmark şebekesi ve etki diyagramı
5. Mohr dairesi ve makas düzlemi

Doygun ince daneli bir zemin yükü ilk anda su ile paylaşır.Su yavaş çıktıkça zemin zamanla oturur.Bu nedenle kil tabakanın oturması iki soru doğurur: ne kadar oturacak ve ne kadar sürede oturacak. Oturmanın üç bileşeni Toplam oturum üç parçadan oluşur. Ani…

Örnek soru: Soru Ödometre numunesinin kuru kütlesi 72,00 g, çapı 50,0 mm ve özgül ağırlığı G_s = 2,65'...

1. Ani sıkışma ve zamanlı konsolidasyon
2. Ön konsolidasyon basıncı ve OCR
3. Bir boyutlu konsolidasyon
4. Oturma hesabı ve zamanda oturmanın ilerlemesi
5. Ön yükleme, düşey dren ve ikincil sıkışma

Kayma dayanımı τ, göçme düzlemindeki normal gerilme σ’a bağlı doğrusal bir ilişkiyle tanımlanır.Bağıntı önce toplam gerilme, sonra efektif gerilme ilkesiyle efektif gerilme cinsinden iki ayrı biçimde kullanılır. Toplam gerilme cinsinden Mohr–Coulomb τ_f = c + σ tan φ Burada c…

Örnek soru: Eğimi φ (içsel sürtünme açısı) ve eksen kesişimi c (kohezyon) olan Mohr–Coulomb kırılma za...

1. Mohr–Coulomb Bağıntısı ve Parametre Seçimi
2. Skempton Boşluk Suyu Parametreleri
3. Direkt Kesme Deneyi ve Kalıntı Dayanım
4. Üç Eksenli Deney — UU, CU, CD
5. Drenajsız Dayanım ve Sahadaki Karşılığı

Üç gerilme durumu ve duvar hareketi Dolgu ile duvar arasındaki yatay gerilme σ_h, düşey efektif gerilme σ′_v üzerinden üç ayrı sınır durumunda tanımlanır.İlişki K = σ_h/σ′_v oranı üzerinden kurulur ve bu orana yanal basınç katsayısı denir: Sükûnet (K₀): duvar hiç…

Örnek soru: İçsel sürtünme açısı φ′ = 34° olan bir zeminde durağan hâldeki A noktasında düşey efektif...

1. Sükûnet Yanal Basıncı ve K₀
2. Rankine Aktif ve Pasif Basınç
3. Coulomb Kama Yöntemi
4. Basınç Diyagramı, Bileşke ve Moment Kolu
5. Kazı Destek Sistemleri ve İksa Tipleri

Temel seçimi ve gömülme Tekil temeller kolonları, sürekli temeller duvar veya kolon sıralarını, radye temel yapının büyük bölümünü taşır.Konsol/bağ kirişiyle birleştirilmiş temeller sınır kolonlarında eksantrisiteyi dengeleyebilir.Kazık ve keson yükü derin tabakalara uç direnci ve/veya çevre sürtünmesiyle aktarır; sığ temellerde baskın…

Örnek soru: Kolon yükleri birbirine yakın aralıklı, zemin yüzeye yakın derinlikte orta sıkı kum ve otu...

1. Temel türleri, gömülme derinliği ve güvenlik kavramı
2. Terzaghi taşıma gücü bağıntısı
3. Şekil, derinlik ve eğim faktörleri ile etkin alan
4. Yeraltı suyu tablası ve tabaka sınırlarının etkisi
5. İzin verilebilir taşıma gücü, oturma denetimi ve farklı oturma

Kazığın Tanımı ve Kullanım Koşulları Kazık, uzunluğunun kesit boyutuna oranı genellikle 10’dan büyük olan, yük taşıma amacıyla zemine gömülen ince ve uzun yapısal elemandır.Sığ temel yerine kazık temel kullanılmasını gerektiren başlıca koşullar şunlardır: Taşıma gücü yetersizliği: Üst tabaka zeminlerin izin…

Örnek soru: Bir sahada serbest düşen çekiçle (W_r = 40 kN, H = 180 cm) çakılan bir kazık için son vuru...

1. Kazık Türleri ve Taşıma Mekanizması
2. Statik Formülle Kazık Kapasitesi
3. Dinamik Formüller ve Kazık Örneği
4. Grup Verimi ve Negatif Sürtünme
5. Kazık Oturması ve TS EN 1997-1 Denetimi

Araştırmanın kademelendirilmesi Zemin araştırması tek seferde yapılan bir sondaj değildir.Bilgi arttıkça kapsamı daralan bir dizi aşamadır.Büro aşamasında jeolojik harita, komşu yapıların temel kayıtları ve daha önce yapılmış etüt raporları derlenir.Keşif aşamasında arazi gözlemi ve az sayıda sondajla zemin profili kabaca…

Örnek soru: Zemin numunesinin tane düzenini, boşluk yapısını ve su muhtevasını değiştirmeden alınmış o...

1. Araştırma aşamaları, sondaj ve örnek kalitesi
2. SPT: düzeltmeler ve korelasyonlar
3. CPT/CPTU yorumu
4. Laboratuvar deney programı, raporlama ve jeofizik
5. Zemin parametrelerinin seçimi ve karakteristik değer

Duraylılığın ölçütü: dayanım marjı mı, moment marjı mı? Şevde duraylılık, kayma yüzeyi boyunca geliştirilebilecek dayanım ile o yüzeyi kaydırmaya çalışan istek (talep) karşılaştırmasıdır.Dayanım, Mohr–Coulomb kırılma ölçütüyle s = c′ + σ′ tan φ′ biçiminde yazılır; burada σ′ kayma yüzeyi üzerindeki…

Örnek soru: Bishop sadeleştirilmiş yönteminde taban eğimi α = 15° olan bir dilim ele alınmaktadır. Zem...

1. Şev Duraylılığı Analizleri
2. Heyelan Türleri, Nedenleri ve İzleme
3. Zemin İyileştirme Yöntemleri
4. Baraj ve Tünel Jeotekniği, Sübsidans