Psikolojide Araştırma Yöntemleri ve İstatistik

Bilim, gözlem ve akıl yürütmeye dayalı, sistematik ve sınanabilir bilgi üretme etkinliğidir. Bilimsel bilgi, kişisel kanaatten farklı olarak açık yöntemlerle elde edilir ve başkalarınca denetlenebilir.Bilimsel açıklamalar ampirik kanıtlara dayanır; yani gözlem veya ölçümle ilişkilidir. Nesnellik, araştırmacının değer ve beklentilerinin bulguları…

Örnek soru: Bir araştırma iddiasının hangi gözlemle geçersiz sayılabileceğinin ilke olarak belirtilebi...

1. Bilimsel Bilginin Özellikleri
2. Bilimsel Yöntemin Aşamaları
3. Kuram, Hipotez ve Araştırma
4. Araştırma Yaklaşımları ve Amaçları
5. Psikolojide Etik ve Kanıt

Değişken, araştırmada farklı değerler alabilen veya kategorilere ayrılabilen özelliktir. Araştırmacının etkisini incelediği değişken bağımsız değişken, bu etkiden nasıl sonuç alındığını gösteren değişken bağımlı değişkendir. Örneğin, bir eğitim programının kaygı puanına etkisi araştırılırken program bağımsız, kaygı puanı bağımlı değişkendir.Bağımsız değişkenin etkisini…

Örnek soru: Bir araştırmacı, günlük ekran süresinin uyku kalitesi puanıyla ilişkisini incelemektedir....

1. Değişken Türleri
2. Ölçme Düzeyleri
3. Hipotez ve Değişken İlişkisi
4. İşlevsel Tanımlar
5. Değişkenleri Denetleme

Evren, araştırma sonuçlarının genellenmek istendiği birimlerin tümüdür; hedef evren kuramsal olarak ulaşılmak istenen grubu, ulaşılabilir evren ise araştırmacının fiilen erişebildiği grubu ifade eder. Evren kişi, kurum, olay ya da kayıt gibi farklı birimlerden oluşabilir.Örneklem, evrenden seçilen ve evreni temsil etmesi…

Örnek soru: Bir araştırmacı, sonuçlarını Türkiye’deki tüm kamu hastanelerinde çalışan psikologlara gen...

1. Evren ve Örneklem
2. Olasılıklı Örnekleme
3. Olasılıksız Örnekleme
4. Temsil, Yanlılık ve Hata
5. Örneklem Büyüklüğü ve Genelleme

Betimsel araştırma, bir kişi, grup ya da olgunun mevcut özelliklerini olduğu biçimde ortaya koyar. Temel amaç, değişkenlerin nasıl dağıldığını ve birlikte nasıl göründüğünü tanımlamaktır; araştırmacı değişkenleri sistematik olarak değiştirmez ve katılımcıları koşullara rastgele atamaz.Betimsel araştırmalar; gözlem, görüşme, anket, test ve…

Örnek soru: Bir araştırmacı, bir ilçedeki yetişkinlerin psikolojik yardım arama tutumlarını mevcut dur...

1. Betimsel Araştırmanın Temelleri
2. Gözlem ve Tarama Desenleri
3. Korelasyonel Araştırma ve İlişki
4. İlişki Katsayılarını Yorumlama
5. Geçerlik ve Güvenirlik

Deneysel araştırma, bağımsız değişkenin araştırmacı tarafından düzenlendiği ve etkisinin bağımlı değişken üzerindeki sonuçlarıyla incelendiği araştırma yaklaşımıdır. Temel amaç, değişkenler arasındaki neden-sonuç ilişkisini sınamaktır.Bağımsız değişken, etkisi incelenmek üzere değişimlenen koşul veya uygulamadır; bağımlı değişken ise bu uygulamaya bağlı olarak ölçülen sonuçtur.…

Örnek soru: Bir araştırmacı, sekiz haftalık stres yönetimi programının kaygı puanlarına etkisini incel...

1. Deneysel Araştırmanın Temelleri
2. Deneysel Kontrol ve Atama
3. Deneysel Desen Türleri
4. Geçerliği Tehdit Eden Etkenler
5. Kontrol, Yanlılık ve Etik

Ölçme, bir özelliğin gözlem sonuçlarına göre sayı ya da sembollerle ifade edilmesidir. Psikolojide zekâ, tutum ve kaygı gibi yapılar doğrudan gözlenemez; bunlar davranış göstergeleri aracılığıyla ölçülür. Ölçme aracı, ölçülmek istenen özelliği temsil eden maddelerden veya görevlerden oluşur.Doğrudan ölçmede özellik gözlenebilir…

Örnek soru: Klasik test kuramında gözlenen puanın bileşenleri aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmi...

1. Ölçmenin Temelleri
2. Ölçek Türleri
3. Geçerlik Türleri
4. Güvenirlik ve Hata
5. Katsayılar ve Puan Yorumu

Betimsel istatistik, bir veri kümesini düzenleyip özetleyerek gözlenen değerlerin temel özelliklerini gösterir. Araştırma verilerinin anlaşılır biçimde sunulmasına yarar; tek başına örneklemden evrene genelleme yapmaz. Bu yönüyle, örneklemden hareketle çıkarım yapan çıkarımsal istatistikten ayrılır.Veriler önce gözlem birimi ve değişken bakımından tanımlanır.…

Örnek soru: Bir araştırmada yaş gruplarının frekans tablosu oluşturulmuş, sonuçlar yalnızca incelenen...

1. Betimsel İstatistiğin Temeli
2. Merkezi Eğilim Ölçüleri
3. Yayılım ve Değişkenlik
4. Dağılımın Biçimi ve Puanlar

Normal dağılım, sürekli bir değişkenin değerlerinin ortalama çevresinde simetrik ve çan biçiminde dağıldığı kuramsal dağılımdır. Dağılımın merkezi, tepe noktası ve simetri ekseni aynı konumdadır; bu nedenle aritmetik ortalama, ortanca ve tepe değer birbirine eşittir.Eğri altında kalan toplam alan 1’dir ve…

Örnek soru: Normal dağılım eğrisinin temel özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

1. Normal Dağılımın Özellikleri
2. Standart Normal Dağılım
3. Normal Eğri ve Alanlar
4. Olasılığın Temel İlkeleri

Hipotez testi, örneklem verilerinden hareketle evren hakkında ileri sürülen bir iddiayı değerlendirme yöntemidir. Sıfır hipotezi (H₀) genellikle fark, ilişki ya da etkinin olmadığını; alternatif hipotez (H₁) ise araştırmacının sınadığı farkı, ilişkiyi veya etkiyi ifade eder. Alternatif hipotez yön belirtmiyorsa test…

Örnek soru: Bir araştırmacı, müdahalenin kaygı puanını değiştirmediğini ileri sürerek H₀ kurmuştur. Ka...

1. Hipotez Testinin Mantığı
2. t Testi ve Kullanım Alanları
3. ANOVA ve Anlamlı F
4. Ki-Kare Testleri

Korelasyon, iki değişkenin birlikte değişme yönünü ve derecesini betimler; tek başına bir değişkenin diğerine neden olduğunu göstermez. İlişki pozitif olduğunda değişkenler genellikle aynı yönde, negatif olduğunda ters yönde değişir. İlişkinin yokluğu, ölçülen değişkenler arasında doğrusal ilişki bulunmadığı anlamına gelir; eğrisel…

Örnek soru: İki sürekli değişken arasındaki doğrusal ilişkinin yönünü ve gücünü belirlemek için en uyg...

1. Korelasyonun Temelleri
2. Korelasyonun Yorumlanması
3. Regresyon ve Tahmin
4. Araştırma Etiğinin Temelleri
5. Etik İhlaller ve Dürüstlük