Yüksek Gerilim

Yüksek gerilim tekniği, elektrik enerjisinin yüksek gerilim seviyelerinde üretilmesi, iletilmesi, dağıtılması ve yalıtımının incelenmesiyle ilgilenir. Gerilim seviyesi yükseltildiğinde aynı gücün iletimi için gerekli akım azalır. Akımın azalması ile iletim hatlarındaki I²R kayıpları düşürülebilir. Ancak yüksek gerilim seviyeleri yalıtım, güvenlik, ark…

Örnek soru: Şekildeki 154 kV baranın üç fazlı kısa devre gücü S_kd = 500 MVA'dır. Bu baradaki üç fazlı...

1. Yüksek Gerilim Kavramı
2. Yüksek Gerilim Sistemlerinin Elemanları
3. Yüksek Gerilimde Elektriksel Alan Dağılımı
4. Yüksek Gerilimde Ölçme ve Güvenlik

Yüksek gerilim sistemlerinde hava, azot ve bazı özel gazlar yalıtkan ortam olarak kullanılabilir. Gazların elektriksel dayanımı basınç, elektrot aralığı, sıcaklık ve alan dağılımı gibi faktörlerden etkilenir. Yüksek gerilim altında belirli koşullarda serbest elektronlar hızlanarak çarpışmalar yoluyla yeni iyonlaşmalar oluşturabilir. Bu…

Örnek soru: Elektrostatik alanda elektrik alan şiddeti ile elektriksel potansiyel arasındaki bağıntı a...

1. Gaz Yalıtkanlar
2. Sıvı Yalıtkanlar
3. Katı Yalıtkanlar
4. Yalıtım Koordinasyonu

Gaz ortamındaki elektriksel boşalma, serbest yük taşıyıcılarının hızlanması ve gaz molekülleriyle çarpışması sonucunda gelişebilir. Yeterli enerjiye ulaşan elektronlar çarpışma sırasında yeni elektron ve iyonlar oluşturabilir. Bu süreç elektron çoğalmasına ve iyonlaşma mekanizmasının güçlenmesine yol açar. Alan yeterince kuvvetliyse boşalma kendini…

Örnek soru: Townsend deşarjında elektron çığını besleyen iki temel iyonlaşma süreci için hangisi doğru...

1. İyonlaşma ve Elektron Çarpışmaları
2. Townsend Boşalması
3. Paschen Yasası
4. Korona Boşalması

Yüksek gerilim sistemlerinde nominal değerin üzerindeki geçici gerilim yükselmeleri aşırı gerilim olarak değerlendirilir. Aşırı gerilimlerin dış kaynaklı ve iç kaynaklı türleri bulunur. Yıldırım darbeleri dış kaynaklı aşırı gerilimlerin önemli bir örneğidir. Anahtarlama işlemleri ise iç kaynaklı aşırı gerilimlerin önemli nedenlerinden…

Örnek soru: Yıldırım deşarjında bulut–yer kanal gelişimi için hangisi doğrudur?

1. Aşırı Gerilimlerin Kaynakları
2. Yıldırımın Elektriksel Özellikleri
3. Yıldırımdan Korunma Sistemleri
4. Anahtarlama Aşırı Gerilimleri

Yüksek gerilim testleri, elektrikli ekipmanların belirlenen gerilim zorlanmalarına karşı yeterli yalıtım dayanımına sahip olup olmadığını değerlendirmek için yapılır. Testler tip, rutin veya özel kabul amaçlarıyla gerçekleştirilebilir. Deneylerde belirli bir gerilim uygulanarak delinme, kaçak akım veya kısmi boşalma gibi davranışlar incelenebilir.…

Örnek soru: Şekilde AC yüksek gerilim test düzeneğinin blok şeması gösterilmiştir. Test transformatörü...

1. Yüksek Gerilim Testlerinin Amacı
2. AC ve DC Yüksek Gerilim Testleri
3. Darbe Gerilimi Testleri
4. Kısmi Boşalma ve Yalıtım Teşhisi

Yüksek gerilim hava hatlarında iletkenlerin çevresindeki elektrik alan dağılımı, yalıtım ve korona açısından önemlidir. Tek iletkenli hava hatlarında iletken yüzeyindeki elektrik alan, iletken yarıçapı ve çevredeki diğer iletkenlerin konumundan etkilenir. İletken çapı büyüdükçe yüzeydeki elektrik alan yoğunluğu azalabilir. Demet iletken…

Örnek soru: 132 kV, 50 Hz üç fazlı bir XLPE güç kablosunun kapasitansı 0,2 µF/km ve hat uzunluğu 15 km...

1. Havai Hatlarda Elektrik Alan Dağılımı
2. Yüksek Gerilim Kablolarının Yapısı
3. Kablo Kapasitansı ve Elektrik Alanı
4. Havai Hat ve Kablo Karşılaştırması

Kesiciler, normal çalışma akımlarını ve özellikle kısa devre gibi arıza akımlarını kesebilmek için kullanılan şalt cihazlarıdır. Kesme işlemi sırasında kontaklar arasında bir ark meydana gelebilir ve bu ark uygun yöntemlerle söndürülmelidir. Kesici teknolojilerinde vakum, SF₆ ve farklı gaz veya hava…

Örnek soru: Bir 36 kV'luk şebekede kesici kesme akımı 25 kA'dir. Kesme kapasitesi S = √3·V·I kaç MVA'd...

1. Yüksek Gerilim Kesicileri
2. Ayırıcılar
3. Ark Söndürme Yöntemleri
4. Yüksek Gerilim Hücreleri ve Bara Sistemleri

Topraklama, elektrik tesislerinde hata akımlarının güvenli biçimde toprağa aktarılmasına ve dokunma gerilimlerinin sınırlandırılmasına yardımcı olur. Yüksek gerilim tesislerinde ekipman gövdeleri, nötr noktaları ve yıldırım koruma sistemleri uygun şekilde topraklanabilir. Topraklama direncinin yeterince düşük olması arıza akımının uygun yoldan akmasını kolaylaştırabilir.…

Örnek soru: Şemada bir trafo merkezi topraklama ızgarası gösterilmiştir. Arıza akımı toprağa aktığında...

1. Topraklama Sistemlerinin Temel Amacı
2. Adım ve Dokunma Gerilimleri
3. Nötr Noktası Topraklama Yöntemleri
4. Aşırı Akım ve Toprak Arızası Koruması

İzolasyon direnci testi, yalıtım sisteminin elektriksel durumunu değerlendirmek amacıyla yapılır. Ölçüm genellikle yüksek DC test gerilimi uygulayan megohmmetre veya meger cihazlarıyla gerçekleştirilir. İzolasyon direnci düşük çıktığında nem, kir, yaşlanma veya yalıtım hasarı gibi nedenler araştırılır. Ölçüm sonuçları tek başına değil,…

Örnek soru: Kısmi deşarj (KD) ölçümünün temel amacı nedir?

1. İzolasyon Direnci Ölçümü
2. Dielektrik Kayıp ve Tan Delta
3. Kısmi Boşalma Ölçümleri
4. Termal ve Görsel Teşhis

Yüksek gerilim tesislerinde işletme işlemleri belirli güvenlik adımları izlenerek gerçekleştirilmelidir. Devrenin açılması, gerilimsizliğin doğrulanması, topraklama ve çalışma sınırlarının belirlenmesi temel işlemler arasındadır. Şalt işlemlerinde kesici ve ayırıcıların uygun sırayla çalıştırılması önemlidir. Kilitleme ve etiketleme uygulamaları yanlış enerjilendirmeyi önlemeye yardımcı olur.…

Örnek soru: Bir trafonun yağ kaçağı yılda 200 L'dir. 3 yıllık toplam kaçak kaç L'dir?

1. Yüksek Gerilim Tesislerinde İşletme Prosedürleri
2. Periyodik Bakım ve Durum Bazlı Bakım
3. Yüksek Gerilimde İnsan Güvenliği ve Elektrik Arkı
4. Yüksek Gerilim Sistemlerinde Güvenilirlik ve Arıza Analizi